خدا می‌داند که ابوذر، مقداد و عمار چه مقامی داشته‌اند! اگر امثال آنها در اصحاب نبودند، حقانیت مکتب اسلام شناخته نمی‌شد. به‌واسطه مقام آنها معلوم شد که اسلام و قرآن، مدرسه تربیت و ترقی است، ولی عامه شاید برای این‌ها مقامی قائل نباشند؛ هرچند «عَشَره مُبَشّره‌ای»١ دارند، ولی هیچ‌کدام از این چهار نفر را...

فرق ما و عامه در اقرار و ادعا، جهل آنان و ادعای علم از سوی ائمه ما علیهم‌السلام است. علی علیه‌السلام بعد از رحلت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم قرآن را جمع‌آوری کرد و آن را با تنزیل و تأویل به آنان عرضه کرد، گفتند: بگذار و برو.١...

تازگی دیدم که در یکی از کتاب‌های عامه نوشته است: «نسب سفیانی به‌واسطه یزید و معاویه، به ابی‌سفیان نمی‌رسد؛ بلکه به‌واسطه یکی از برادران معاویه، به ابی‌سفیان می‌رسد».١ همچنین در آن کتاب آمده است: «وقتی سفیانی می‌آید، هرکس که نام او محمد، علی، حسن، حسین، زینب، ام‌کلثوم است و نیز تعداد زیاد از زن‌ه...

هر مبحث عقلی که به نصی منتهی نمی‏‌شود، موجب تقویت بسیاری از مهمات می‏‌شود. در مسائل اصول هم مباحثی که ربطی به کتاب و سنت و اجماع ندارد، بسیار است که شاید مساسی (ارتباطی) به عقل داشته باشد. در محضر بهجت، ج۳، ص۴۴ ...

ذکر تراجم و احوال علما، به‌منزله مطالعه کتب اخلاق است. آقا شیخ محمدحسین اصفهانی رحمه‌الله، صاحب تفسیر، با اینکه عمر چندانی نداشت، در عصر خود در علوم عقلی و نقلی جامع بود. استاد ما می‌فرمود: اگر ایشان بعد از میرزای بزرگ رحمه‌الله می‌ماند، مرجعیت به ایشان می‌رسید. وقتی در مقام علم و عمل به هر کدام از ...

تفسیر مجمع‌البیان کرامتی است که لَم یسْبِقْهُ سابقٌ وَ لَمْ یلْحَقْهُ لاحِقٌ (هیچ‌کس بر آن پیشی نگرفته، و بعد از او هم کسی مانند او تفسیر ننوشته است). زیرا هر مطلبی را که انسان بخواهد، در جای خود پیدا می‌کند. در محضر بهجت، ج۱، ص ۱۸۹ ...

حدسیات مرحوم کاشف‌الغطا در فقه ماشاءالله‏ خیلی قوی است و واقعاً چون شهید اول رحمه‏‌الله‏ است. یعنی کار فقیه به جایی می‏‌رسد که با تکیه بر ارتکازیات فتوا می‏‌دهد [نه با ادلۀ سمعیه]. البته هر شخص عامی، ارتکازیاتش قبول نمی‌‏شود؛ بلکه ارتکازیات نزد فقیه باید به‌گونه‌‏ای باشد که از اَشباه و نظایر مسئله ا...

در استنباط احکام، به ارتکاز متشرعه هم باید رجوع کرد؛ زیرا در هر جایی، دلیل لفظی و نص به‌خصوصی نداریم و نمی‌شود باشد؛ لذا در فهم اخبار بر همه لازم است که به مرتکزات هم رجوع نمایند. یکی از بزرگان می‌فرمود: در هر حکم، قبل از مراجعه به دلیل لفظی و ظنی و بحث پیرامون آن، باید به ارتکاز ذهن رجوع نمود که مس...

یکی از مفاخر شیعه این است که عدلیه است؛ بر خلاف معظَم سنی‌ها که امروز همه، اشعری و جبری هستند؛ درحالی‌که عقل و نقل ـ اعم از کتاب و سنت ـ مخالف آن است. آیا هیچ عاقلی باور می‌کند که انسان با این‌همه تکالیف و بهشت و جهنم و ثواب و عقاب، در اعمال خود مجبور باشد و هیچ قدرت و اختیاری در کارهایش نداشته باشد...

باید از آنچه می‌باید بگوییم، که نگفتیم، یا از آنچه باید نگوییم، گفتیم، و یا از اینکه در فلان مکان یا زمان می‌باید فلان کار را بکنیم و نکردیم، یا نکنیم و کردیم، استغفار کنیم؛ زیرا تلف مال نسبت به تلف نفوس اَهْوَن (آسان‌تر) و تلف نفوس نسبت به تلف دین اَهْوَن است. یک میلیارد، هزینه سه روز جنگ، آن هم از...